Ang Maikling Sagot
Oo. Ang bawat taong pipirma ay dapat personal na nasa harap ng notaryo sa oras ng pagpapanotaryo, dala ang valid ID. Hindi puwedeng mag-notaryo ang notaryo para sa taong wala roon, kahit anak o asawa pa kayo at dala ninyo ang ID niya. Kung may sakit ang pipirma, puwedeng puntahan siya ng notaryo sa ospital. Kung nasa abroad siya, puwede siyang pumirma sa Philippine consulate o sa harap ng lokal na notaryo na may apostille.
Halimbawa: Nakaratay si Tatay sa Lipa City
Gawa-gawa lang ang mga pangalan at detalye sa halimbawang ito.
Si Mang Fernando Reyes, 81, ng Barangay Marawoy, Lipa City, Batangas, ay na-stroke at hindi na makalabas ng bahay. Kailangang mag-withdraw ng anak niyang si Grace, na nagtatrabaho sa isang call center sa Lipa, mula sa bank account niya para pambayad sa mga gamot niya. Humihingi ang bangko ng Special Power of Attorney mula kay Mang Fernando.
Ang hindi dapat gawin ni Grace. May fixer malapit sa city hall na nag-alok na "notaryo-han" ang SPA kung dadalhin ni Grace ang Senior Citizen ID ni Tatay, hindi na raw kailangang sumama si Tatay. Labag iyon sa patakaran: dapat makita ng notaryo si Tatay mismo. Ang SPA na na-notaryo sa ganoong paraan ay puwedeng tanggihan ng bangko, kuwestiyunin sa hinaharap, at maging dahilan para madisiplina ang notaryo.
Ang puwede niyang gawin. Nagtanong si Grace sa isang notaryo kung puwede itong pumunta sa bahay o sa ospital. Puwedeng mag-notaryo ang notaryo sa labas ng opisina niya sa ospital o katulad na lugar kung saan naka-confine ang pipirma, at may mga notaryong pumupunta sa bahay para sa pipirmang may sakit. Pinapayagan lang ang travel fee kung pumayag si Grace dito bago pa ang pagpunta. Inihanda ni Grace ang SPA na puno ang lahat ng blangko.
Kung hindi maisulat ni Tatay ang pangalan niya. Pagkatapos ng stroke, mahina na ang kanang kamay ni Tatay. Puwede siyang pumirma sa pamamagitan ng thumbmark sa harap ng notaryo at ng dalawang testigong walang kinalaman sa SPA, gaya ng dalawang kapitbahay. Dapat ding kumbinsido ang notaryo na naiintindihan ni Tatay ang pinipirmahan niya. Kung hindi na niya ito naiintindihan, hindi SPA ang tamang paraan, at dapat magtanong ang pamilya sa abogado o sa Public Attorney's Office (PAO) tungkol sa guardianship.
Bakit Kailangang Naroon Kayo
Sinasabi ng 2004 Rules on Notarial Practice (A.M. No. 02-8-13-SC) na hindi dapat mag-notaryo ang notaryo ng dokumento kung ang pipirma ay "is not in the notary's presence personally at the time of the notarization" (wala mismo sa harap ng notaryo sa oras ng pagpapanotaryo), o hindi personal na kilala ng notaryo o hindi nakilala sa pamamagitan ng ID o credible witnesses (Rule IV, Sec. 2(b)).
Iyan ang buong punto ng notaryo: may isang neutral na tao na nakakita sa mismong tao, nag-check ng ID niya at nagkumpirma na kusa siyang pumipirma. Lumalabag sa patakaran ang notaryong tumatatak sa dokumentong iniwan lang sa counter, ipinadala sa chat, o dinala ng kamag-anak.
Para ito sa bawat pipirma: ang buyer at seller sa Deed of Sale, bawat tagapagmana sa Extrajudicial Settlement, at ang nagbibigay ng awtoridad sa SPA. Ang tumatanggap ng awtoridad sa ilalim ng SPA ay hindi kailangang humarap maliban kung pipirma rin siya.
Kapag Hindi Makakapunta ang Pipirma
| Sitwasyon | Ang Puwede Ninyong Gawin |
|---|---|
| May sakit, nasa ospital o nakaratay | Puwedeng mag-notaryo ang notaryo sa ospital o katulad na lugar kung saan naka-confine ang pipirma (Rule IV, Sec. 2(a)). Itanong sa notaryo kung pupunta siya, at pagkasunduan muna ang anumang travel fee. |
| Hindi maisulat ang pangalan | Puwede siyang pumirma sa pamamagitan ng thumbmark o ibang marka sa harap ng notaryo at ng dalawang disinterested witnesses (mga taong walang kinalaman sa dokumento), na pipirma rin (Rule IV, Sec. 1(b)). |
| Nagtatrabaho o nakatira sa abroad | Pumirma sa Philippine embassy o consulate, o sa harap ng lokal na notaryo at saka kumuha ng apostille. Tingnan ang pagpirma ng dokumento habang nasa abroad. |
| Abala o malayo, pero nasa Pilipinas | Bigyan ang isang tao ng Special Power of Attorney para pumirma para sa kanya. Kailangan pa rin niyang humarap sa notaryo nang isang beses, para sa SPA. |
| Nakakulong | Puwede ring mag-notaryo ang notaryo sa kulungan o detention facility (Rule IV, Sec. 2(a)). |
Sa Video: Electronic Notarization
Pinapayagan ng Rules on Electronic Notarization ng Supreme Court (A.M. No. 24-10-14-SC), na inilabas noong 2025, ang notaryong may hiwalay na electronic notary commission na mag-notaryo ng PDF sa video call gamit ang platform na aprubado ng Supreme Court. Magbubukas ang serbisyo sa 19 Oktubre 2026. Itinuturing itong pagharap, dahil nakikita pa rin kayo ng notaryo nang live at chine-check ang pagkakakilanlan ninyo. Hindi ito katumbas ng karaniwang video call sa Messenger o Viber kasama ang ordinaryong notaryo.
Kung nasa abroad kayo, sinasabi ng mga patakaran na dapat nasa Philippine embassy o consulate kayo para dito. Hindi nito sakop ang mga will o mga dokumentong pinirmahan ng tinta sa papel. Tingnan ang online na pagpapanotaryo.
Ang Mangyayari Kapag Nilaktawan Ito
Puwedeng kuwestiyunin ang dokumentong na-notaryo nang hindi humarap ang pumirma. Itinuring na ng mga korte na depektibo ang ganitong pagpapanotaryo, kaya nawawala ang bisa nito bilang public document at nagiging private document na lang ito, sa pinakamabuti. Puwedeng matuklasan ng buyer na hindi ito tinatanggap ng Registry of Deeds, LTO o bangko, o na ibinasura ito sa korte.
Puwedeng mawalan ng commission ang notaryo at madisiplina bilang abogado. Kung may pumirma ng pangalan ninyo at ipina-notaryo ito nang wala kayo, puwedeng falsification iyon, isang krimen. Tingnan ang pagrereklamo laban sa notaryo.
Mga Karaniwang Tanong
Pwede bang Ako na lang ang Pumunta sa Notaryo Para sa Nanay Ko?
Hindi para ipa-notaryo ang pirma niya. Siya mismo ang dapat humarap, kahit anak niya kayo at dala ninyo ang ID niya. Kung hindi siya makabiyahe, hilingin sa notaryo na puntahan siya, o hilingin sa kanyang bigyan kayo ng Special Power of Attorney, na pipirmahan pa rin niya sa harap ng notaryo.
Puwede bang ang Asawa Ko ang Pumirma Para sa Akin sa Notaryo?
Kung may Special Power of Attorney lang mula sa inyo na sumasakop sa gagawin niya. Hindi dahil kasal kayo ay puwede na niyang pirmahan ang pangalan ninyo. Kung walang SPA, kayo mismo ang dapat humarap.
Puwede bang Humarap sa Notaryo sa Video Call sa Messenger?
Hindi. Ang electronic notarization lang sa ilalim ng 2025 rules ng Supreme Court, na magagamit mula 19 Oktubre 2026 at ginagawa ng notaryong may electronic commission sa aprubadong platform, ang pumapayag na humarap sa video. Tingnan ang online na pagpapanotaryo.
Nakapirma na at Umalis na ang Binilhan Ko. Mano-notaryo pa ba ang Deed?
Hindi ang pirma niya. Sa deed, ang bawat pumirma ay dapat humarap at kumpirmahin sa harap ng notaryo na sa kanya ang pirma (acknowledgment). Kailangang bumalik ang seller, o pumirma sa harap ng notaryo o consul kung nasaan siya.
Pupunta ba ang Notaryo sa Bahay Namin?
May mga pumupunta, lalo na para sa pipirmang may sakit o matanda na, sa napagkasunduang travel fee. Hayagang pinapayagan ng mga patakaran ang ospital at katulad na lugar kung saan naka-confine ang pipirma. Itanong sa notaryo, at pagkasunduan ang bayad bago siya pumunta.
Hindi ito legal na payo. Pangkalahatang impormasyon ito. Para sa payo tungkol sa sarili ninyong sitwasyon, kumonsulta sa abogado. Kung hindi kaya ang bayad, maaaring tumulong nang libre ang Public Attorney's Office (PAO) o ang legal aid office ng IBP.
Nagbabago ang mga bayarin sa gobyerno, mga patakaran at requirements, kaya laging magtanong muna sa opisinang may kinalaman bago pumunta. Ipinapaliwanag ng pahinang ito ang mga pangkalahatang patakaran; hindi nito masasabi kung paano ito eksaktong tatama sa sarili ninyong pamilya o kaso. Huling sinuri noong 8 Oktubre 2026.