Ang Maikling Sagot
Magdala ng kahit isang ID mula sa government office na hindi pa expired at may litrato at pirma ninyo, gaya ng passport, Driver's License, PRC ID, UMID, SSS card, Postal ID o National ID. Hindi sapat ang cedula lang dahil wala itong litrato. Kung wala talaga kayong ID, pinapayagan ng mga patakaran na manumpa ang mga taong kilala kayo para patunayan kung sino kayo.
Halimbawa: Isang Lola sa Iloilo na Senior Citizen Card lang ang Hawak
Gawa-gawa lang ang mga pangalan at detalye sa halimbawang ito.
Si Lola Remedios Tan, 78, ng Barangay Tabuc Suba, Jaro, Iloilo City, ay kailangang magpa-notaryo ng Special Power of Attorney para ang anak niyang si Joel ang humawak ng bank account niya habang nagpapagaling siya mula sa operasyon. Matagal nang expired ang passport at Voter's ID niya. May cedula siya at senior citizen card mula sa OSCA (Office for Senior Citizens Affairs) ng lungsod na may litrato at pirma niya.
Ang cedula. Ipinaliwanag ng notaryo na hindi ito sapat nang mag-isa: wala itong litrato.
Ang senior citizen card. ID ito na inisyu ng government office, may litrato at pirma niya, at binabanggit mismo ng 2008 rule ang senior citizen card bilang halimbawa. Tinanggap ito ng notaryo.
Paano kung wala siyang kahit ano? Ang kapitbahay niyang si Mang Ernesto, na personal na kilala ng notaryo at ilang dekada nang kilala si Lola Remedios, ay puwedeng manumpa sa harap ng notaryo na siya nga ang sinasabi niyang siya. O puwedeng gawin ito ng dalawang taong kilala siya, bawat isa may sariling valid ID. Hindi dapat kasali sa SPA ang mga testigo.
Para sa susunod. Tinulungan siya ng apo niyang magparehistro para sa National ID sa isang PhilSys registration center, para magkaroon siya ng ID na hindi nag-e-expire. Tingnan ang gabay sa National ID.
Ang Sinasabi ng mga Patakaran
Dapat kayong personal na kilala ng notaryo o makilala niya kayo sa pamamagitan ng competent evidence of identity (tinatanggap na patunay kung sino kayo) (2004 Rules on Notarial Practice, A.M. No. 02-8-13-SC, Rule IV, Sec. 2(b)). Ayon sa Rule II, Sec. 12, na inamyendahan noong 19 Pebrero 2008, ito ay alinman sa:
- Kahit isang ID mula sa government office na hindi pa expired, na may litrato at pirma ninyo; o
- Credible witnesses na kilala kayo at nanunumpa kung sino kayo (tingnan sa ibaba).
Naglilista ang patakaran ng mga halimbawa "such as but not limited to" (gaya ng, pero hindi limitado sa): passport, Driver's License, PRC ID, NBI Clearance, Police Clearance, Postal ID, Voter's ID, barangay certification, GSIS e-card, SSS card, PhilHealth card, senior citizen card, OWWA ID, OFW ID, Seaman's Book, Alien o Immigrant Certificate of Registration, government office ID, NCWDP certification at DSWD certification. Dahil "not limited to" ang sinasabi ng listahan, puwede ring tanggapin ang ibang government ID na may litrato at pirma, gaya ng UMID. Ang notaryo ang magpapasya kung pasado ang isang ID.
Ang National ID at ePhilID
Sinasabi ng Philippine Identification System Act, Republic Act No. 11055 (RA 11055), na dapat igalang at tanggapin ang PhilSys ID bilang patunay ng pagkakakilanlan, basta dumaan sa authentication (pag-check na totoo ang ID at sa inyo talaga ito) (Sections 12 at 13). Sinasabi ng PSA na pareho ang bisa ng naka-print na ePhilID at ng digital National ID. Kaya karaniwang tinatanggap ito ng notaryo.
Sa aktwal na praktika, puwedeng gustuhin ng notaryo na i-check ang QR code, o humingi ng pangalawang ID kung kupas na ang printout o malabo ang litrato. Magdala ng pangalawang ID kung mayroon kayo. Tingnan ang gabay sa National ID.
Walang ID? Credible Witnesses
Kung wala kayong tinatanggap na ID, pinapayagan ng Rule II, Sec. 12(b) ang credible witness (taong nanunumpa kung sino kayo):
- Isang testigo na personal na kilala ng notaryo at personal na kilala kayo; o
- Dalawang testigo na parehong personal na kilala kayo at bawat isa ay magpapakita sa notaryo ng sarili nilang valid ID.
Dapat walang kinalaman sa dokumento ang mga testigo at wala silang makukuha mula rito. Nanunumpa sila sa harap ng notaryo kung sino kayo at pumipirma sa register ng notaryo (Rule VI, Sec. 3).
Mga ID na Madalas Magkaproblema
| ID | Karaniwang Tinatanggap? |
|---|---|
| Cedula (Community Tax Certificate) | Hindi kung ito lang: wala itong litrato. May mga notaryong humihingi pa rin nito bilang dagdag sa ID na may litrato. |
| Expired na ID | Hindi. "Current" (hindi expired) ang sinasabi ng patakaran. I-renew ito, gumamit ng ibang ID, o gumamit ng credible witnesses. |
| Company o school ID | Hindi inisyu ng government office, kaya hindi sapat nang mag-isa, maliban kung sa government office kayo nagtatrabaho. |
| Foreign passport | Karaniwang oo, kung hindi expired: opisyal na ID ito na may litrato at pirma. Puwede ring ipakita ng mga dayuhang nakatira dito ang ACR I-Card nila. |
| Photocopy o litrato sa cellphone | Hindi. Ipakita ang original. |
Mga Karaniwang Tanong
Pwede ba ang Cedula lang sa Notaryo?
Hindi. Mula sa 2008 amendment, dapat may litrato at pirma ninyo ang ID, at walang litrato ang cedula. Magdala ng ID na may litrato. Puwede pa ring hingin ng notaryo ang cedula ninyo bilang dagdag.
Expired Noong Isang Buwan ang Driver's License Ko. Tatanggapin pa ba sa Notaryo?
"Current" na ID ang hinihingi ng patakaran, kaya hindi dapat tanggapin ang expired. Gumamit ng ibang government ID na hindi expired, o magdala ng credible witnesses na kilala kayo.
Sapat na ba ang Barangay Certificate Bilang ID sa Notaryo?
Kasama ang "barangay certification" sa mga halimbawang nakalista sa 2008 rule. Puwede pa ring humingi ang notaryo ng ibang ID kung wala itong litrato o kung hindi siya kumbinsido. Tingnan ang mga Barangay Certificate.
Dayuhan Ako. Puwede Ko bang Gamitin ang Passport Ko?
Karaniwang oo, kung hindi expired. Opisyal na ID ang passport na may litrato at pirma ninyo. Itanong muna sa notaryo. Siguraduhing naiintindihan ninyo ang wikang ginamit sa dokumento bago kayo pumirma.
Ilang ID ang Kailangan sa Notaryo?
Kahit isa ang hinihingi ng patakaran. May mga notaryo, bangko o tatanggap na opisina na humihingi ng dalawa. Magdala ng dalawa kung mayroon kayo, pati mga photocopy.
Hindi ito legal na payo. Pangkalahatang impormasyon ito. Para sa payo tungkol sa sarili ninyong sitwasyon, kumonsulta sa abogado. Kung hindi kaya ang bayad, maaaring tumulong nang libre ang Public Attorney's Office (PAO) o ang legal aid office ng IBP.
Nagbabago ang mga bayarin sa gobyerno, mga patakaran at requirements, kaya laging magtanong muna sa opisinang may kinalaman bago pumunta. Ipinapaliwanag ng pahinang ito ang mga pangkalahatang patakaran; hindi nito masasabi kung paano ito eksaktong tatama sa sarili ninyong pamilya o kaso. Huling sinuri noong 8 Oktubre 2026.