Ang Maikling Sagot
Oo. Sa ilang kaso, sinasabi ng rules na dapat tumanggi ang notaryo: kung wala nang personal ang pipirma, hindi siya maayos na makilala, mukhang hindi niya naiintindihan ang dokumento o hindi kusang pumipirma, kung may blangko ang dokumento, o kung partido rito ang notaryo o malapit na kamag-anak. Puwede ring tumanggi ang notaryo kung naniniwala siyang ilegal ang transaksyon. Kadalasan, simple lang ang solusyon: dalhin ang kulang na tao, ID o impormasyon, o pumunta sa ibang notaryo kung conflict ang problema.
Halimbawa: SPA na Tinanggihan sa Cabanatuan
Gawa-gawa lang ang mga pangalan at detalye sa halimbawang ito.
Nagtatrabaho sa Saudi Arabia si Edgar Santos ng Barangay Aduas Norte, Cabanatuan City. Bago siya bumalik, dapat siyang bigyan ng nanay niyang si Aling Nena, 78 taong gulang, ng Special Power of Attorney para ma-claim niya ang pension nito. Nag-alok ang pinsan ni Edgar na si Atty. Reyes, isang notaryo, na i-notaryo ito. Dinala ni Edgar ang SPA sa opisina, pero naiwan sa bahay si Aling Nena dahil masakit ang tuhod niya.
Pagtanggi 1: wala ang pipirma. Hindi ito ino-notaryo ng notaryo nang wala si Aling Nena (2004 Rules on Notarial Practice, Rule IV, Sec. 2(b)).
Pagtanggi 2: kamag-anak ang notaryo. Sinabi rin ng pinsan ni Edgar na hindi siya puwedeng mag-notaryo para sa sarili niyang tiyahin. Sakop ng fourth civil degree ang pinsang buo (Rule IV, Sec. 3(c)).
Ang solusyon. Nakahanap si Edgar ng ibang notaryo malapit sa city hall na hindi kamag-anak ng pamilya, at isinakay ang nanay niya sa tricycle kinaumagahan. Nakasulat na sa SPA ang pangalan ng pension office, at ipinakita ni Aling Nena ang Senior Citizen ID at UMID niya. Nagtanong ang notaryo ng ilang bagay para matiyak na naiintindihan niya ang pinipirmahan niya. Malinaw siyang sumagot, pumirma, at na-notaryo ang SPA.
Kailan Dapat Tumanggi ang Notaryo
Nakalista sa 2004 Rules on Notarial Practice ng Supreme Court (A.M. No. 02-8-13-SC) ang mga kaso kung kailan hindi puwedeng mag-notaryo ang notaryo, kahit mag-alok pa kayong magbayad ng fee:
| Dahilan | Rule |
|---|---|
| Wala nang personal ang pumipirma kapag ino-notaryo ito | Rule IV, Sec. 2(b) |
| Hindi kilala ng notaryo ang tao at hindi siya makilala sa pamamagitan ng tinatanggap na ID o ng mga credible witness (competent evidence of identity) | Rule IV, Sec. 2(b); Rule II, Sec. 12 |
| Alam ng notaryo o may mabuti siyang dahilan para maniwalang ilegal o imoral ang transaksyon | Rule IV, Sec. 4(a) |
| Dahil sa kilos ng pumipirma, may makatwirang duda ang notaryo na naiintindihan nito ang epekto ng dokumento sa kanya | Rule IV, Sec. 4(b) |
| Sa paghuhusga ng notaryo, hindi kusang-loob na kumikilos ang pumipirma | Rule IV, Sec. 4(c) |
| Partido sa dokumento ang notaryo, o may makukuha siya rito | Rule IV, Sec. 3(a) and (b) |
| Ang pumipirma ay asawa ng notaryo, live-in partner, o kamag-anak sa dugo o sa kasal hanggang fourth civil degree (hanggang pinsang buo) | Rule IV, Sec. 3(c) |
| Blangko o kulang ang dokumento, o walang maayos na notarial certificate (ang bahagi ng notaryo sa dulo) | Rule IV, Sec. 6 |
Hindi rin puwedeng pumirma ang notaryo sa notarial certificate na alam niyang mali o kulang (Rule IV, Sec. 5), halimbawa ang may maling petsa.
Iba pang Dahilan Kung Bakit Puwede Kayong Matanggihan
- Labas sa kanyang lugar. Lisensyado (commissioned) ang notaryo para lang sa isang lungsod o probinsya, at dapat siyang mag-notaryo sa regular niyang lugar ng trabaho, maliban sa ilang eksepsyon gaya ng ospital (Rule IV, Sec. 2(a)).
- Kopya ng public record. Hindi puwedeng mag-certify ang notaryo ng kopya ng PSA certificate, titulo ng lupa o iba pang public record (Rule II, Sec. 4).
- Dokumentong hindi puwedeng i-notaryo online. May mga dokumento, gaya ng notarial will, na hindi sakop ng online notarization. Tingnan ang pagpapanotaryo ng dokumento online.
- Mukhang mali ang dokumento para sa layunin nito. Puwedeng tumanggi ang notaryo na i-notaryo ang malinaw na maling form, o hilingin sa inyong ipa-check muna ito.
Ano ang Susunod na Gagawin
- Mahinahong itanong kung bakit. Karamihan ng pagtanggi ay may kinalaman sa bagay na kaya ninyong ayusin.
- Dalhin ang kulang na tao. Kailangang humarap ang lahat ng pipirma. Kung talagang hindi makakapunta ang isa, puwede siyang pumirma ng Special Power of Attorney na nagtatalaga ng taong pipirma para sa kanya, pero haharap pa rin siya para sa mismong SPA.
- Magdala ng maayos na ID, o ng isa o dalawang credible witness na kilala kayo at walang kinalaman sa dokumento.
- Punan ang lahat ng blangko, kasama ang mga pangalan, petsa at halaga.
- Pumunta sa ibang notaryo kung ang problema ay kamag-anak ninyo ang notaryo o kasali siya sa transaksyon.
- Kung pinapagawa kayo ng mali, gaya ng iwan ang dokumento at bumalik mamaya nang hindi humaharap, o i-backdate ito, huwag pumayag. Puwedeng kuwestiyunin ang dokumentong na-notaryo sa ganoong paraan.
Kung tumanggi ang notaryo sa dahilang mukhang hindi tama, o may ginawa siyang mali, tingnan ang ano ang gagawin kung may ginawang mali ang notaryo.
Mga Karaniwang Tanong
Ayaw I-notaryo ng Abogado ang Affidavit Ko Kasi Hindi Raw Ako ang Pumirma sa Harap Niya. Tama ba?
Para sa affidavit, oo. Sinusumpaan ninyo ito sa harap ng notaryo (jurat), at dapat ninyo itong pirmahan sa harap niya (2004 Rules on Notarial Practice, Rule II, Sec. 6). Dalhin itong hindi pa pirmado sa susunod. Tingnan ang jurat vs acknowledgment.
Puwede bang Tanggihan ng Notaryo ang Matanda Kong Magulang?
Hindi dahilan ang edad lang. Pero kung dahil sa kilos ng pumipirma ay may makatwirang duda ang notaryo na naiintindihan nito ang dokumento, o na kusang-loob itong pumipirma, dapat tumanggi ang notaryo (Rule IV, Sec. 4). Puwede ring pumunta ang notaryo sa ospital o katulad na lugar kung saan naka-confine ang isang tao (Rule IV, Sec. 2(a)).
Puwede bang Mag-notaryo Para sa Akin ang Kamag-anak Kong Abogado?
Hindi, kung asawa ninyo siya, live-in partner, o kamag-anak sa dugo o sa kasal hanggang fourth civil degree, na umaabot hanggang pinsang buo (Rule IV, Sec. 3(c)). Pumunta sa ibang notaryo.
May Blangko Raw ang Dokumento Ko Sabi ng Notaryo. Puwede Ko bang Punan Mamaya?
Hindi. Hindi puwedeng mag-notaryo ang notaryo ng blangko o kulang na dokumento (Rule IV, Sec. 6). Punan muna ang lahat. Karaniwang halimbawa ng dapat tanggihan ng notaryo ang open deed, kung saan blangko ang pangalan ng buyer.
Puwede bang Tumanggi ang Notaryo Dahil Hindi Ako Nakapagbayad Agad?
Maliban kung iba ang napagkasunduan ninyo, hindi dapat humingi ang notaryo ng bayad bago matapos ang pagpapanotaryo (Rule V, Sec. 4). Itanong muna ang presyo, at humingi ng Official Receipt. Tingnan ang magkano ang pagpapanotaryo.
Hindi ito legal na payo. Pangkalahatang impormasyon ito. Para sa payo tungkol sa sarili ninyong sitwasyon, kumonsulta sa abogado. Kung hindi kaya ang bayad, maaaring tumulong nang libre ang Public Attorney's Office (PAO) o ang legal aid office ng IBP.
Nagbabago ang mga bayarin sa gobyerno, mga patakaran at requirements, kaya laging magtanong muna sa opisinang may kinalaman bago pumunta. Ipinapaliwanag ng pahinang ito ang mga pangkalahatang patakaran; hindi nito masasabi kung paano ito eksaktong tatama sa sarili ninyong pamilya o kaso. Huling sinuri noong 8 Oktubre 2026.