Sa Madaling Salita
- Para sa mga sinumpaang salaysay gaya ng affidavit: pipirma kayo sa harap ng notary at manunumpang totoo ang nakasulat dito. Tinatawag itong jurat.
- Para sa mga deed, kontrata at kasunduan: sasabihin ninyo sa notary na kusa ninyo itong pinirmahan at sa inyo ito. Tinatawag itong acknowledgment.
- Kaya jurat ang gamit sa mga affidavit. Acknowledgment naman ang gamit sa Deed of Sale, mga kontrata at Special Power of Attorney (SPA).
- Alinman dito, dapat personal kayong pumunta at magpakita ng ID, o magdala ng mga taong makapagpapatunay kung sino kayo.
Jurat: Panunumpa sa Harap ng Notary
Ginagamit ang jurat kapag nanunumpa kayong totoo ang sinasabi ng isang dokumento. Sa ilalim ng Rule II, Sec. 6 ng 2004 Rules on Notarial Practice (A.M. No. 02-8-13-SC), ang jurat ay isang gawain kung saan ang isang tao ay:
- personal na humaharap sa notary at nagpapakita ng dokumento;
- personal na kilala ng notary o nakikilala sa pamamagitan ng competent evidence of identity (tinatanggap na ID o credible witnesses);
- pumipirma sa dokumento sa harap ng notary; at
- nanunumpa o nag-a-affirm (taimtim na pangako) sa harap ng notary na totoo ang dokumento.
Kadalasang nagsisimula ang certificate sa "SUBSCRIBED AND SWORN to before me". Dahil nanunumpa kayong totoo ang laman, puwedeng humantong sa kasong perjury (krimen ng pagsisinungaling sa ilalim ng panunumpa) ang maling pahayag sa jurat.
Acknowledgment: Pagkumpirma sa Harap ng Notary na Kayo ang Pumirma
Sa ilalim ng Rule II, Sec. 1, ang acknowledgment ay isang gawain kung saan ang isang tao ay:
- personal na humaharap sa notary at nagpapakita ng kumpletong dokumento;
- personal na kilala ng notary o nakikilala sa pamamagitan ng competent evidence of identity (tinatanggap na ID o credible witnesses); at
- nagsasabing kusa niyang pinirmahan ang dokumento para sa mga layuning nakasulat dito, at ginawa niya ito (executed) bilang sarili niyang malayang gawa. Kung pumipirma siya para sa iba, gaya ng kumpanya, sinasabi rin niyang may awtoridad siyang gawin ito.
Kadalasang nagsisimula ang certificate sa "BEFORE ME ... personally appeared". Hindi kayo nanunumpang totoo ang bawat pahayag sa deed. Kinukumpirma ninyo na sa inyo ang pirma at sinadya ninyong pumirma.
Aling Dokumento ang Gumagamit ng Alin
| Jurat | Acknowledgment |
|---|---|
| Affidavit of Loss | Deed of Absolute Sale |
| Affidavit of Two Disinterested Persons | Special o General Power of Attorney |
| Affidavit of No Income, of Residency, of Support | Contract of Lease |
| Joint Affidavit at mga sinumpaang salaysay | Deed of Donation, Extrajudicial Settlement |
| Mga Verification na nakakabit sa complaint | Mga kontrata at kasunduan |
Minsan may partikular na porma na hinihingi ang opisinang tatanggap ng dokumento. Kung mayroon, sundin ang instructions nito.
Ano ang Tinatanggap na Patunay Kung Sino Kayo
Sa Rule II, Sec. 12, na binago noong 19 Pebrero 2008, ang competent evidence of identity (tinatanggap na patunay kung sino kayo) ay alinman sa:
- Hindi bababa sa isang hindi pa expired na ID mula sa opisina ng gobyerno, na may litrato at pirma ninyo. Nagbibigay ang rule ng mga halimbawa "such as but not limited to" passport, Driver's License, PRC ID, NBI Clearance, Police Clearance, Postal ID, Voter's ID, barangay certification, GSIS e-card, SSS card, PhilHealth card, senior citizen card, OWWA ID, OFW ID, Seaman's Book, Alien o Immigrant Certificate of Registration, ID ng opisina ng gobyerno, NCWDP certification, o DSWD certification; o
- Credible witnesses (mga taong magpapatunay kung sino kayo): isang testigong personal na kilala ng notary at personal na nakakakilala sa inyo, o dalawang testigong parehong personal na nakakakilala sa inyo at nagpapakita sa notary ng sarili nilang ID. Dapat walang kinalaman sa dokumento ang mga testigo at dapat silang manumpa tungkol sa pagkakakilanlan ninyo.
Kailan Dapat Tumanggi ang Notary
- Wala kayo mismo sa harap ng notary kapag ninonotaryo ang dokumento (Rule IV, Sec. 2(b)).
- Hindi kayo kilala ng notary at hindi kayo makikilala sa ID o credible witnesses (Rule IV, Sec. 2(b)).
- Blangko o kulang ang dokumento (Rule IV, Sec. 6).
- Naniniwala ang notary na ilegal o imoral ang transaksyon, nagdududa siyang naiintindihan ninyo ang epekto nito sa inyo, o sa tingin niya ay hindi kayo kumikilos nang malaya (Rule IV, Sec. 4).
- Kasali ang notary sa dokumento, makikinabang siya rito, o kamag-anak ninyo siya hanggang fourth civil degree (hanggang pinsang buo) (Rule IV, Sec. 3).
Mga Karaniwang Tanong
Valid ba ang Affidavit na Na-notaryo sa Acknowledgment Imbes na Jurat?
Ang affidavit ay sinumpaang salaysay, kaya jurat ang kailangan dito: panunumpa at pirmang ginawa sa harap ng notary. Kung tinanggihan ng isang opisina ang affidavit ninyo dahil sa certificate ng notary, ipa-notaryo ulit ito gamit ang jurat.
Puwede bang Pirmahan ang Deed sa Bahay at Saka Dalhin sa Notary Para sa Acknowledgment?
Ang hinihingi ng rules para sa acknowledgment ay humarap kayo at ideklarang sa inyo ang pirma at kusa itong ibinigay, hindi na pumirma kayo mismo roon. Marami pa ring notary ang mas gusto na pumirma kayo sa harap nila. Alinman dito, dapat personal kayong humarap.
Magkaiba ba ang Notarial Fee ng Jurat at Acknowledgment?
Kadalasan, oo. Karaniwang kada dokumento ang presyo ng affidavit, habang ang Deed of Sale ay kadalasang nakabatay sa halagang sangkot. Tingnan ang fee para sa affidavit at ang fee para sa Deed of Sale.
Ano ang Credible Witness sa Notaryo?
Taong walang kinalaman sa dokumento at personal kayong kilala, at nanunumpa sa notary na kayo nga ang sinasabi ninyong kayo. Pinapayagan ng Rule II, Sec. 12(b) ang isang testigong personal na kilala ng notary, o dalawang testigong parehong nagpapakita ng ID sa notary.
Hindi ito legal na payo. Pangkalahatang impormasyon ito. Para sa payo tungkol sa sarili ninyong sitwasyon, kumonsulta sa abogado. Kung hindi kaya ang bayad, maaaring tumulong nang libre ang Public Attorney's Office (PAO) o ang legal aid office ng IBP.
Nagbabago ang mga bayarin sa gobyerno, mga patakaran at requirements, kaya laging magtanong muna sa opisinang may kinalaman bago pumunta. Huling sinuri noong 8 Oktubre 2026.