Paglilinis ng Titulo Pagkatapos Mabayaran ang Loan

Bakit Kailangan Itong I-cancel

Kapag nangutang kayo gamit ang property ninyo bilang garantiya, isinusulat ang loan sa likod ng titulo sa Registry of Deeds. Tinatawag ang talang ito na annotation, at ang loan na may garantiyang property ay Real Estate Mortgage. Nananatili ang talang iyon hanggang may mairehistrong release. Natatapos ang utang kapag nabayaran ang loan, pero makikita pa rin ng sinumang tumingin sa titulo ang mortgage. Hihilingin ng buyer, ng bangko o ng BIR na ma-cancel ito bago sila makipag-transaksyon tungkol sa property.

Ganoon din sa kotseng binili nang naka-loan. Nakatala sa Certificate of Registration (CR) ang lien ng lender (ang karapatan nito sa kotse), at hindi maayos na maililipat ng LTO ang kotse hangga't hindi ito na-cancel.

Gawin ito agad pagkatapos magbayad. Habang tumatagal, puwedeng mas mahirap hanapin ang tamang tao sa lender, o kumuha ng release kung nag-merge, nagsara o nagbenta ng mga loan nito ang lender.

Hakbang 1: Kunin ang Release sa Lender

Pagkatapos ng huling bayad, humingi sa bangko, Pag-IBIG Fund, financing company o pribadong nagpautang ng:

• Release of Real Estate Mortgage (tinatawag ng iba na Cancellation of Real Estate Mortgage), na pinirmahan ng opisyal na binigyan ng awtoridad ng lender at notarized;
• ang Owner's Duplicate Copy ng titulo ninyo (ang sariling kopya ng may-ari, iba sa kopya ng Registry), na kadalasang hawak ng lender habang bukas pa ang loan;
• certificate of full payment o statement of account na nagpapakitang zero na ang balance;
• para sa lender na kumpanya, patunay na may awtoridad ang opisyal na pumirma (Secretary's Certificate o Board Resolution), dahil puwede itong hingin ng Registry.

I-check ang release bago kayo umalis: dapat tugma sa nasa titulo ang mga pangalan, ang numero ng titulo, ang petsa at halaga ng mortgage, at ang registration entry.

Kung pribadong tao ang nagpautang, puwede siyang pumirma ng release sa harap ng notaryo. Tingnan ang Release of Mortgage template.

Hakbang 2: Iparehistro ang Release sa Registry of Deeds

Pumunta sa Registry of Deeds ng lungsod o probinsya kung saan naroon ang lupa. Sabi ng Land Registration Authority (LRA), ang pagdagdag o pag-cancel ng tala sa titulo ay kailangan ng dokumentong ipaparehistro, ng Owner's Duplicate Title at ng certified copy ng pinakabagong Tax Declaration, dagdag ang Real Property Tax Clearance na nagpapakitang bayad na ang mga tax.

Ipapasagot din sa inyo ng Registry ang Mandatory Registration Information (MRI) form para sa cancellation o release ng Real Estate Mortgage. Tinatanong dito ang halaga ng loan, ang numero ng titulo, ang mga pangalan ng mortgagor (ang nangutang) at mortgagee (ang nagpautang), at ang detalye ng notaryo sa release.

Iko-compute ng Registry ang registration fee, magbabayad kayo sa cashier, at itatala ng Registry ang release. Pagkatapos, magsusulat ito ng bagong entry sa titulo na nagpapakitang cancelled na ang mortgage. Itanong ang kasalukuyang fee ng opisina at kung kailan ninyo makukuha ang titulo. Humingi ng Certified True Copy ng titulo pagkatapos para matiyak na nasa kopya rin ng Registry ang cancellation.

Kung condominium unit ang property, pareho ang proseso, gamit ang condo title (Condominium Certificate of Title, o CCT).

Para sa Kotse: Chattel Mortgage at ang LTO

Ang car loan ay kadalasang may garantiyang Chattel Mortgage (mortgage sa naililipat na ari-arian gaya ng kotse), o, sa ilalim ng Republic Act No. 11057 (RA 11057), ang Personal Property Security Act, security interest (ang karapatan ng lender sa kotse) na puwedeng iparehistro online ng lender sa Personal Property Security Registry (PPSR) ng LRA.

1. Kapag bayad na ang loan, humingi sa lender ng notarized na release (o cancellation) of Chattel Mortgage, ng original na Official Receipt (OR) at Certificate of Registration (CR) kung hawak nila, at ng patunay ng buong bayad.
2. Dalhin ang mga ito sa LTO office kung saan nakarehistro ang sasakyan at hilinging ipa-cancel ang encumbrance (ang tala ng loan) sa CR. Sasabihin ng LTO kung ano pa ang kailangan nito at ang kasalukuyang fee.
3. Kung nagparehistro ang lender ng notice sa PPSR, hilingin sa kanilang magparehistro ng termination notice. Sabi ng RA 11057, kapag fully paid na ang loan at hiniling ninyo ito, dapat iparehistro ng lender ang termination sa loob ng 15 working days, at hindi kayo puwedeng singilin para dito.

Kapag malinis na ang CR, puwede na ninyong ibenta o ilipat ang kotse. Tingnan ang paglilipat ng pagmamay-ari ng kotse.

Mga Karaniwang Problema

• Ayaw maglabas ng release ng lender. Magpadala ng nakasulat na hiling kasama ang patunay ng buong bayad ninyo. Kung hindi pa rin, tingnan ang Demand Letters. Kailangan ng abogado sa kaso sa korte para ipa-cancel ang mortgage. Nagbibigay ang Public Attorney's Office (PAO) ng libreng tulong sa mga kwalipikado.
• Nagsara o nag-merge ang lender. Magtanong sa bangkong humawak sa mga account nito, o para sa nagsarang bangko, sa Philippine Deposit Insurance Corporation (PDIC), na humahawak ng mga record ng mga nagsarang bangko.
• Namatay na ang pribadong nagpautang. Ang mga tagapagmana niya, o ang taong namamahala sa mga ari-ariang iniwan niya (ang estate representative), ang puwedeng pumirma ng release, may patunay ng awtoridad nila.
• Nawala ang Owner's Duplicate Title habang hawak ng lender. Kailangan itong palitan sa pamamagitan ng petition sa korte bago maitala ang release sa titulo. Kailangan dito ng abogado.
• Mga lumang mortgage mula ilang dekada na ang nakaraan. Kung walang mahanap na release, itanong sa Registry of Deeds kung ano ang tatanggapin nila. May mga kasong kailangan ng utos ng korte.