Pagpapa-recognize ng Foreign Divorce sa Pilipinas

Kailan Sakop ng Article 26

Sakop ng second paragraph ng Article 26 ng Family Code ang valid na kasal ng isang Pilipino at isang dayuhan. Kung kalaunan ay may valid na diborsyong nakuha sa abroad na nagpapahintulot sa dayuhang asawa na mag-asawa ulit, puwede ring mag-asawa ulit ang Pilipinong asawa sa ilalim ng batas ng Pilipinas.

Sa Republic v. Manalo (G.R. No. 221029, 24 Abril 2018), sinabi ng Supreme Court na hindi hinihingi ng batas na ang dayuhang asawa ang nagsimula ng diborsyo. Puwede ring i-recognize ang diborsyong nakuha ng Pilipinong asawa laban sa dayuhang asawa.

Ginamit din ng Supreme Court ang Article 26 sa mga kaso kung saan parehong Pilipino ang mag-asawa noong ikinasal, pero ang isa ay naging citizen ng ibang bansa at saka kumuha ng diborsyo. Ang mahalaga ay ang citizenship ng dayuhang asawa noong nakuha ang diborsyo.

Hindi sakop ng Article 26 ang diborsyo ng dalawang Pilipino na parehong Pilipino pa noong nag-divorce sila sa abroad. Hindi kinikilala ng batas ng Pilipinas ang diborsyong iyon para sa kanila. Kung ganito ang sitwasyon ninyo, tingnan ang annulment at legal separation.

Ang diborsyo ng mga Muslim sa ilalim ng Presidential Decree No. 1083, ang Code of Muslim Personal Laws, ay hiwalay na sistema na hawak ng mga Shari'a court.

Bakit Kailangan ng Kaso sa Korte

Hindi awtomatikong tinatanggap ng mga korte sa Pilipinas (hindi sila nagte-take ng judicial notice) ang mga batas o desisyon ng korte ng ibang bansa. Walang epekto sa civil registry ng Pilipinas ang foreign divorce decree hangga't hindi ito nire-recognize ng korte sa Pilipinas. Hanggang doon:

• nakalagay pa rin sa inyong PSA Marriage Certificate na kasal kayo;
• hindi mag-iisyu ang PSA ng CENOMAR na nagpapakitang malaya na kayong magpakasal;
• ang bagong kasal sa Pilipinas ay puwedeng void (walang bisa mula sa simula) at puwede kayong makasuhan ng bigamy.

Ayon sa Supreme Court, puwedeng hilingin ang recognition sa isang petition sa ilalim ng Rule 108 ng Rules of Court (cancellation o correction ng entries), kasama ang mga patakaran sa foreign judgments. Mahalaga kung saan kayo magfa-file (ang venue): ang petition ay fina-file sa Regional Trial Court ng probinsya kung saan naroon ang civil registry na may hawak ng marriage record. Kailangang kasama sa kaso ang civil registrar at lahat ng may interes, pati ang dayuhang asawa. Nakikilahok ang gobyerno sa pamamagitan ng Office of the Solicitor General.

Ano ang Kailangang Patunayan

Paulit-ulit nang sinabi ng Supreme Court na ang humihingi ng recognition ay kailangang magpatunay ng dalawang bagay bilang facts:

1. Ang divorce decree mismo. Kopya ng foreign judgment o Certificate of Divorce, na pinatunayang tama (attested) ng opisyal na may hawak ng record, at maayos na certified para magamit sa Pilipinas.
2. Ang batas ng ibang bansa. Ang batas ng bansang nagbigay ng diborsyo, na nagpapakitang valid na nakuha ang diborsyo at pinapayagan nitong mag-asawa ulit ang dayuhang asawa. Kailangan ang kopya ng mismong batas, certified sa parehong paraan, hindi lang paliwanag ng isang abogado tungkol dito.

Pinapatunayan ang foreign public documents sa ilalim ng Rule 132, Sections 24 at 25, ng Rules of Court: isang official publication o kopyang attested ng may hawak ng record, na may certificate mula sa Philippine embassy o consulate. Mula nang sumali ang Pilipinas sa Apostille Convention noong 2019, ang mga dokumento mula sa ibang member country ay puwedeng i-apostille sa halip na i-consularize (i-certify ng Philippine embassy o consulate). Tingnan ang apostille.

Maraming petition ang ibinalik o dinenay dahil hindi maayos na napatunayan ang batas ng ibang bansa. Makakatipid kayo ng oras kung kukunin ninyo ang tamang certified copies bago mag-file.

Pagkatapos Aprubahan ng Korte ang Petition

1. Hintaying maging final ang desisyon. Mag-iisyu ang korte ng Certificate of Finality kapag walang nag-file ng appeal sa takdang panahon.
2. I-register ang desisyon. Ire-register ang desisyon at Certificate of Finality sa local civil registry kung saan nakatala ang kasal (para sa kasal na ini-report sa abroad, sa civil registry na may hawak ng Report of Marriage), at ipapadala sa PSA.
3. Annotation. Lalagyan ng PSA ng tala (annotation) tungkol sa nire-recognize na diborsyo ang Marriage Certificate.
4. Kumuha ng bagong kopya. Humingi sa PSA ng annotated na Marriage Certificate at, kung balak ninyong mag-asawa ulit, ng CENOMAR o Advisory on Marriages. Tingnan ang PSA certificates at CENOMAR.

Gamit ang annotated na record, puwede na kayong mag-apply ng Marriage License, bumalik sa inyong maiden name sa passport (tingnan ang pagpapalit ng pangalan), at i-update ang iba pang records. Ang usapin sa ari-arian, custody at sustento ay puwedeng kailanganing asikasuhin nang hiwalay.

Paghingi ng Tulong

Kaso ito sa korte na may mahigpit na patakaran sa pagpapatunay at sa kung saan magfa-file, kaya kakailanganin ninyo ng abogado. Tumutulong ang Public Attorney's Office (PAO) sa mga kwalipikado. Kung nasa abroad kayo, masasabi sa inyo ng Philippine embassy o consulate kung paano ipa-certify ang mga dokumento para magamit sa Pilipinas.