Pag-ampon ng Bata sa Pilipinas

Ano ang Nagbago sa Ilalim ng RA 11642

Ginawa ng RA 11642 ang dating Inter-Country Adoption Board na National Authority for Child Care (NACC), sa ilalim ng DSWD. Ang NACC lang ang humahawak ng alternative child care (pag-aalaga sa mga batang nasa labas ng pamilyang pinanganakan nila), kasama ang adoption sa loob ng Pilipinas at adoption ng mga taong nasa ibang bansa. Tinatawag ito ng batas na "original and exclusive jurisdiction".

Sa halip na desisyon ng korte, ang NACC na ang nagbibigay ng adoption sa pamamagitan ng Order of Adoption. Sabi ng batas, pareho ang epekto nito sa decree (desisyon) of adoption ng korte. Hindi ito kaso laban sa sinuman, kaya walang kalabang panig. Bawat rehiyon ay may Regional Alternative Child Care Office (RACCO) na tumatanggap ng mga petition (ang nakasulat na hiling na mag-ampon).

Ang NACC ang nagtatakda ng sarili nitong bayad. Pinapayagan ng RA 11642 ang socialized fees (mas mababang bayad para sa mga mas mababa ang kita), at nagbibigay ang Public Attorney's Office ng libreng legal na tulong, kasama ang pagpapanotaryo, sa mga kwalipikadong adoptive parent.

Sino ang Puwedeng Mag-ampon

Sa ilalim ng Section 21 ng RA 11642, puwedeng mag-ampon ang Pilipino kung siya ay:

• hindi bababa sa 25 taong gulang;
• may mabuting asal, at hindi kailanman nahatulan sa krimeng may moral turpitude (krimeng hindi tapat o kahiya-hiya);
• may kakayahang emosyonal at sikolohikal na mag-alaga ng mga bata;
• may kakayahang suportahan at alagaan ang bata; at
• hindi bababa sa 16 na taon ang tanda sa bata. Hindi na kailangan ang agwat na ito kung ang mag-aampon ay biological parent ng bata, o asawa ng magulang ng bata.

Puwedeng ampunin ng mga legal guardian at foster parent ang batang nasa pangangalaga nila. Puwedeng mag-ampon ang dayuhan kung nakatira na siya sa Pilipinas nang hindi bababa sa limang taon, pasok sa parehong qualifications, at galing sa bansang may diplomatic relations sa Pilipinas at kumikilala sa adoption, may ilang exception para sa mga dating Pilipino at kamag-anak.

Kadalasan, magkasamang nag-aampon ang mag-asawa. Puwedeng mag-ampon nang mag-isa ang isang asawa sa ilang kaso, gaya ng pag-ampon sa anak ng kanyang asawa.

Sino ang Puwedeng Ampunin

• Batang idineklara ng NACC na legally free to be adopted (may certificate na tinatawag na CDCLAA);
• legitimate na anak ng isang asawa, na aampunin ng kabilang asawa (step-parent adoption);
• batang ipinanganak sa labas ng kasal, na aampunin ng kwalipikadong adopter, para gumanda ang legal na katayuan ng bata;
• adult na, bago ang adoption, palaging itinuring ng mga mag-aampon na sarili nilang anak mula pagkabata;
• foster child, batang kinansela (rescinded) ang naunang adoption, at batang patay na ang mga magulang;
• kamag-anak ng mag-aampon, sa dugo o sa kasal, hanggang fourth degree of kinship (hanggang pinsang buo).

Kailangan ng nakasulat na consent (pagpayag) mula sa bata kung 10 taong gulang pataas, sa mga biological parent o legal custodian, sa sariling mga anak ng mag-aampon na 10 pataas, at sa asawa ng mag-aampon o ng aampunin.

Ang Pangkalahatang mga Hakbang

1. Lumapit sa RACCO o NACC para sa unang assessment, at dumalo sa kinakailangang Pre-Adoption Forum (isang orientation).
2. Ihanda ang mga dokumento at ang notarized na Petition for Adoption.
3. Maghahanda ang social worker ng home study (report tungkol sa mag-aampon at sa bahay nila) at child study (report tungkol sa bata).
4. Mag-file sa RACCO kung saan kayo nakatira. Ilalathala ang petition minsan kada linggo sa loob ng tatlong linggo sa diyaryong malawak ang benta sa lugar (puwede itong laktawan sa step-parent at relative adoption).
5. Para sa batang wala pa sa pangangalaga ninyo: matching sa isang bata at supervised trial custody (panahon ng pagsubok na magkasamang tumira) nang hanggang anim na buwan, na may buwanang bisita ng social worker. Puwede itong paikliin o laktawan sa relative, step-parent at adult adoption.
6. Haharap kayo sa RACCO, na magpapasa ng kaso sa NACC para magdesisyon.
7. Kung aprubado, maglalabas ang NACC ng Order of Adoption. Dadalhin ninyo ito sa Local Civil Registrar sa loob ng 30 araw.
8. Maglalabas ang PSA ng amended na Birth Certificate na nagpapakitang magulang ang nag-ampon, gamit ang apelyido niya. Ise-seal ang original. Walang nakasulat sa bagong certificate na binago ito.

Maiikli ang deadline na ibinibigay ng batas sa NACC para sa review nito, pero ang buong proseso, kasama ang pag-iipon ng dokumento at paglalathala, ay inaabot ng ilang buwan. Kung ma-deny ang petition, puwede ninyong hilingin sa NACC na pag-isipan itong muli (reconsider), at pagkatapos ay mag-appeal sa Court of Appeals.

Relative at Step-parent Adoption

Ang pag-ampon sa pamangkin, apo o pinsang buo (sinumang kamag-anak hanggang fourth degree), o sa anak ng asawa ninyo, ay dumadaan sa parehong proseso sa NACC pero mas kaunti ang hakbang. Kung magkasamang nakatira ang bata at ang mag-aampon nang hindi bababa sa dalawang taon, hindi na kailangan ang matching, at puwedeng laktawan ang trial period.

Inilista ng NACC ang mga dokumento para sa relative adoption, kasama ang mga PSA birth record, marriage o CENOMAR record, NBI o Police Clearance, medical at psychological evaluation, child care plan, character reference, patunay ng kita, at ang mga kinakailangang consent.

Simulated Birth: Kapag Nairehistro ang Bata Bilang Sariling Anak

Ang simulated birth ay kapag ang birth record ng bata ay nagpapakitang iba ang ina kaysa sa tunay (biological) na ina, halimbawa kapag kumupkop ang pamilya ng sanggol at inirehistro siya bilang sariling anak. Krimen ang gawin ito, pero may daan palabas ang Republic Act No. 11222 (RA 11222), ang Simulated Birth Rectification Act, para sa mga nakaraang kaso.

Sa ilalim ng RA 11222, ang mga nag-simulate ng birth bago naging epektibo ang batas noong 2019 ay puwedeng mag-file ng petition for adoption na may hiling na i-rectify (itama) ang record. Malalaya sila sa criminal, civil at administrative liability (hindi sila puwedeng ikulong, idemanda o parusahan dahil dito), kung ginawa ito para sa ikabubuti ng bata at palagi siyang itinuring na sariling anak. Para sa proseso sa NACC sa halip na sa korte, dapat nakatira na ang bata sa kanila nang hindi bababa sa tatlong taon bago naging epektibo ang batas. Dapat i-file ang petition sa loob ng sampung taon mula nang naging epektibo ang batas. Ang NACC na ang humahawak ng mga petition na ito.

Hindi naitatama ang simulated birth sa simpleng correction sa civil registry sa ilalim ng RA 9048. Tingnan ang page ng NACC para sa mga requirement nito.