Sustento sa Anak: Sino ang Dapat Magbigay at Paano Ito Hingin

Sino ang Dapat Magbigay ng Sustento

Dapat sustentuhan ng dalawang magulang ang anak nila. Nakalista sa Article 195 ng Family Code kung sino ang dapat magsustento sa isa't isa. Kasama dito ang:

• mag-asawa;
• mga magulang at ang mga legitimate na anak nila (ipinanganak sa kasal na magulang), at ang mga anak ng mga anak na iyon;
• mga magulang at ang mga illegitimate na anak nila (ipinanganak sa mga magulang na hindi kasal sa isa't isa), at ang mga anak ng mga anak na iyon;
• mga legitimate na ascendant at descendant (mga kamag-anak sa tuwirang linya sa itaas at ibaba ninyo, halimbawa mga lolo't lola at mga apo);
• magkakapatid, na may ilang limitasyon.

Kaya ang amang hindi kailanman pinakasalan ang ina ay may utang pa ring sustento sa anak niya. Ang mahalaga ay napatunayan ang filiation ng anak (kung sino ang magulang), halimbawa sa pirma ng ama sa Birth Certificate o sa nakasulat na pag-amin. Kung itinatanggi ng ama ang anak, kailangan munang patunayan sa korte na siya ang ama.

Kapag ilang tao ang obligadong magbigay ng sustento, itinatakda ng Article 199 ang pagkakasunod-sunod: ang asawa, sunod ang mga descendant (mga anak, apo), sunod ang mga ascendant (mga magulang, lolo't lola), at sunod ang magkakapatid. Puwedeng hingan ng tulong ang mga lolo't lola kapag hindi kaya ng mga magulang.

Ano ang Sakop ng Sustento

Ayon sa Article 194, ang sustento ay lahat ng talagang kailangan para sa:

• sustenance (pagkain);
• dwelling (tirahan);
• damit;
• pagpapagamot;
• pag-aaral, kasama ang pag-aaral o training para sa propesyon, trade o vocation, kahit lampas na sa 18 ang anak (ang age of majority);
• pamasahe, kasama ang pagpunta at pag-uwi mula sa eskwela.

Lahat ng ito ay "in keeping with the financial capacity of the family", ibig sabihin batay sa kaya ng pamilya. Ang anak ng magulang na may kaya ay may karapatan sa higit pa sa pinakamababang kailangan.

Magkano

Walang nakatakdang halaga o porsyento sa batas. Sabi ng Article 201, nakadepende ang sustento sa kaya ng magbibigay (ang resources o means niya) at sa pangangailangan ng anak (ang necessities ng tatanggap). Sabi ng Article 202, binabawasan o dinadagdagan ito kapag nagbago ang mga iyon, halimbawa kung magsisimulang mag-aral ang anak, magkasakit, o mawalan o magkatrabaho ang magulang.

Hati ang dalawang magulang sa obligasyon. Kapag higit sa isang tao ang dapat magbigay ng sustento, hinahati ito ng Article 200 batay sa kaya ng bawat isa.

Sa Article 204, puwedeng piliin ng magulang na nagbibigay ng sustento kung magbabayad siya ng fixed na allowance o kukunin ang anak para tumira sa bahay niya, pero hindi kung may moral o legal na dahilan laban dito, gaya ng kung dapat manatili ang anak sa kabilang magulang.

Sa ilalim ng Article 203, binabayaran ito sa loob ng unang limang araw ng bawat buwan. Hindi kailangang ibalik ang sustentong naibigay na nang maaga kung mamatay ang anak.

Paano Humingi ng Sustento

1. Humingi nang nakasulat. Sabi ng Article 203, puwedeng hingin ang sustento mula nang kailanganin ito ng anak, pero binabayaran lang ito mula sa petsa ng judicial o extrajudicial demand (mula nang humingi kayo sa korte, o pormal sa labas ng korte, gaya ng sulat). Ang sulat na may petsa at mapapatunayan ninyong natanggap ang magsisimula ng petsang iyon. Isulat ang mga pangangailangan ng anak at ang halagang hinihingi ninyo, kasama ang mga resibo para sa eskwela, pagpapagamot at iba pang gastos. Tingnan ang Demand Letters.

2. Subukang magkasundo. Puwedeng magkasundo ang mga magulang sa halaga at kung paano ito babayaran, at isulat ito. May mga magulang na naaayos ito sa tulong ng barangay. Tandaan na hindi puwedeng isuko (i-waive) sa kasunduan ang karapatan sa sustento sa hinaharap, kaya puwedeng balikan ang anumang kasunduan kung hindi ito sapat.

3. Mag-file ng petition sa korte. Kung ayaw ng magulang, puwedeng mag-file ng petition for support sa Family Court (ang Regional Trial Court na nakatoka sa mga kaso ng pamilya). Habang tumatakbo ang kaso, puwedeng mag-utos ang korte ng support pendente lite, ibig sabihin pansamantalang sustento habang may kaso. Kaso ito sa korte, kaya kakailanganin ninyo ng abogado. Libreng tumutulong ang Public Attorney's Office (PAO) sa mga kwalipikado.

4. Kung may pang-aabuso, humingi ng Protection Order. Tingnan ang susunod na bahagi.

Sustento at RA 9262 (Karahasan Laban sa Kababaihan at mga Anak)

Itinuturing ng Republic Act No. 9262 (RA 9262), ang Anti-Violence Against Women and Their Children Act, ang economic abuse bilang isang uri ng karahasan. Kasama sa Section 5(e) ang pag-alis, o pagbabanta na aalisin, ang financial support na sinasabi ng batas na nararapat sa babae o sa mga anak niya. Sakop nito kung ang lalaki ay asawa o partner ng babae ngayon o dati, o ama ng anak niya.

Puwedeng iutos ng Protection Order sa ilalim ng RA 9262 na magbigay ang lalaki ng sustento sa babae at sa anak niya. Puwede ring iutos ng korte sa employer niya na kaltasan ang sweldo niya at ipadala ito direkta sa babae.

Tingnan ang Protection Orders kung paano mag-apply. Krimen din ang pagpigil ng sustento sa ilalim ng RA 9262, at puwedeng mag-file ng reklamo sa pulis, sa VAWC desk ng barangay (ang desk para sa karahasan laban sa kababaihan at mga anak) o sa prosecutor.