Ang Maikling Sagot
May karapatan ang kasambahay sa nakasulat na kontrata, sahod na hindi bababa sa minimum wage para sa domestic workers sa rehiyon, hindi bababa sa 8 oras na pahinga kada araw at 24 na oras na tuloy-tuloy na day off kada linggo, SSS, PhilHealth at Pag-IBIG pagkatapos ng isang buwang trabaho, 13th month pay, at 5 araw na paid leave kada taon pagkatapos ng isang taong serbisyo. Hindi puwedeng humingi ang employer ng deposito para sa mga bagay na baka masira, at matatapos lang niya ang trabaho dahil sa mga dahilang pinapayagan ng batas.
Halimbawa: Si Lorna Abad, Yaya ng Isang Pamilyang OFW sa Parañaque
Gawa-gawa lang ang mga pangalan at detalye sa halimbawang ito.
Si Lorna Abad, 24, mula sa Calbayog City, Samar, ay kinuhang yaya sa Barangay San Antonio, Parañaque City. Ang employer niya ay si Teresa Villanueva, na nag-aalaga sa dalawa niyang apo habang nurse sa Riyadh ang nanay nila at seafarer ang tatay nila. Sabihin nating nagkasundo sila sa buwanang sahod na ₱10,000. Halimbawang halaga lang ito; bago pumayag, tinitingnan ni Teresa na hindi ito mas mababa sa kasalukuyang wage order para sa domestic workers sa Metro Manila.
Bago magsimula si Lorna. Pumirma sina Teresa at Lorna ng nakasulat na kontrata sa Filipino, may kopya si Lorna. Binayaran ni Teresa ang pamasahe ni Lorna sa bus mula Samar, at walang finder's fee na sinisingil kay Lorna. Inirehistro ni Teresa si Lorna sa Registry of Domestic Workers ng barangay.
Pagkalipas ng isang buwan. Inirehistro ni Teresa si Lorna sa SSS, PhilHealth at Pag-IBIG. Dahil kumikita si Lorna ng ₱5,000 pataas kada buwan, si Lorna ang nagbabayad ng sarili niyang employee share sa contributions, na puwedeng ibawas ni Teresa sa sahod niya. Si Teresa ang nagbabayad ng employer's share.
Pahinga. May hindi bababa sa 8 oras na kabuuang pahinga si Lorna bawat araw, at day off siya tuwing Linggo mula 6:00 a.m. hanggang 6:00 a.m. ng Lunes, kaya nakakapagsimba siya at nakakadalaw sa pinsan niya sa Pasay.
Isang nabasag na plato. Nang makabasag si Lorna ng isang set ng plato, hindi puwedeng kumuha si Teresa ng "deposit" o awtomatikong ibawas ito. Ipinagbabawal ng batas ang deposito para sa pagkawala o pagkasira.
Pagdating ng Disyembre. Ang 13th month pay ni Lorna ay hindi bababa sa ₱10,000 × 12 months ÷ 12 = ₱10,000. Hindi bahagi ng sahod niya ang libreng pagkain at kuwarto, at hindi ito ibinabawas dito. Pagkatapos ng unang taon niya, may 5 araw din siyang paid leave kada taon.
Kung gusto niyang umalis. Walang takdang petsa ng pagtatapos ang kontrata nila, kaya puwedeng tapusin ito ng alinman sa kanila basta magbigay ng 5 araw na abiso sa isa. Kung aalis si Lorna nang walang abiso at walang valid na dahilan, puwede siyang mawalan ng hanggang 15 araw na hindi pa nababayarang sahod. Kung tatanggalin siya ni Teresa nang walang valid na dahilan, kailangang bayaran ni Teresa ang kinita na ni Lorna at dagdag na 15 araw na sahod.
Sino ang Sakop ng Batas
Ang Domestic Workers Act, Republic Act No. 10361 (RA 10361), na tinatawag ding Batas Kasambahay, ay sumasaklaw sa mga taong regular na gumagawa ng gawaing bahay sa isang tahanan: general househelp, yaya, kusinera, hardinero, labandera, at iba pang gumagawa ng domestic work sa sambahayan.
Hindi nito sakop ang mga family driver, mga batang nakatira sa foster family, o mga taong paminsan-minsan lang gumagawa ng gawaing bahay at hindi bilang regular na trabaho.
Bawal kumuha ng kasambahay na wala pang 15 taong gulang. Ang kasambahay na 15 hanggang 17 taong gulang ay may parehong sahod at benepisyo, at binibigyan sila ng batas ng dagdag na proteksyon, kasama ang kanilang pag-aaral.
Kontrata, Sahod at mga Kaltas
- Nakasulat na kontrata, pinirmahan bago magsimula ang trabaho, sa wikang naiintindihan ng kasambahay, may kopya para sa kanya. Nakasaad dito ang mga tungkulin, sahod, day off at iba pang kondisyon. Gamitin ang aming Kasambahay Employment Contract.
- Minimum wage. Hindi puwedeng mas mababa ang sahod sa minimum wage para sa domestic workers na itinakda ng Regional Tripartite Wages and Productivity Board (RTWPB) (ang regional wage board) para sa rehiyon. Iba-iba ang rate sa bawat rehiyon at nagbabago ito sa bawat wage order, kaya tingnan ang pinakabago sa website ng National Wages and Productivity Commission.
- Binabayaran nang hindi bababa sa isang beses kada buwan, direkta sa kasambahay, cash, may payslip. Hindi sa Promissory Note, voucher o token.
- Mga kaltas lang na pinapayagan ng batas o pinayagan ng kasambahay nang nakasulat. Hindi puwedeng humingi ang employer ng deposito para sa pagkawala o pagkasira ng mga gamit sa bahay.
- Walang recruitment o finder's fee na puwedeng singilin sa kasambahay.
Pahinga, Leave, Pagkain at Tirahan, at Pagtrato
- Araw-araw na pahinga: hindi bababa sa 8 oras na kabuuan bawat araw.
- Lingguhang pahinga: hindi bababa sa 24 na oras na tuloy-tuloy bawat linggo. Pinagkakasunduan ang araw, at dapat igalang ng employer ang relihiyosong kagustuhan ng kasambahay.
- Service incentive leave: hindi bababa sa 5 araw na may bayad kada taon, pagkatapos ng isang taon na serbisyo.
- 13th month pay: hindi bababa sa one-twelfth ng basic salary sa loob ng taon, para sa kasambahay na nakapagtrabaho nang hindi bababa sa isang buwan. Kuwentahin ito gamit ang 13th month pay calculator, at tingnan ang sino ang may 13th month pay.
- Pagkain at tirahan: hindi bababa sa tatlong sapat na pagkain kada araw, makataong tulugan, at tulong kapag may sakit o nasaktan. Libre ang mga ito at hindi puwedeng ipagkait bilang parusa.
- Paggalang at privacy: walang pang-aabuso, walang harassment, at paggalang sa kanilang mga sulat, phone at gamit. Puwede silang makipag-ugnayan sa pamilya sa oras ng pahinga, at anumang oras kapag may emergency.
- Pag-aaral: dapat bigyan ng employer ang kasambahay ng pagkakataong tapusin ang basic education o mag-aral pa, at iaayon dito ang oras ng trabaho.
SSS, PhilHealth at Pag-IBIG
Ang kasambahay na nakapagtrabaho nang hindi bababa sa isang buwan ay kailangang sakop ng SSS, PhilHealth at Pag-IBIG Fund. Ang employer ang magrerehistro sa kanila at magbabayad ng contributions.
- Kung mas mababa sa ₱5,000 ang kita ng kasambahay kada buwan, ang employer ang magbabayad ng employer's share at ng employee's share.
- Kung ₱5,000 pataas ang kita nila, ang kasambahay ang magbabayad ng sarili niyang employee share, na puwedeng ibawas ng employer sa sahod.
Kailangan ding irehistro ng employer ang kasambahay sa Registry of Domestic Workers ng barangay kung saan nakatira ang employer. Tingnan ang SSS benefits: ano ang puwedeng i-claim at paano.
Pagtatapos ng Trabaho, at Saan Magrereklamo
- Kung may takdang panahon ang kontrata, hindi ito puwedeng tapusin nang maaga ng alinmang panig maliban sa mga ground sa RA 10361, o kung magkasundo sila.
- Kung walang takdang panahon, puwede itong tapusin ng alinmang panig basta magbigay ng 5 araw na abiso.
- Puwedeng umalis ang kasambahay anumang oras, kahit walang abiso, dahil sa mga dahilan gaya ng verbal o emotional abuse, hindi makataong pagtrato, krimen laban sa kanya, o paglabag ng employer sa kontrata.
- Puwedeng magtanggal ang employer dahil sa mga dahilan gaya ng serious misconduct, sadyang pagsuway, gross neglect of duty, panloloko o breach of trust, krimen laban sa sambahayan, o paglabag sa kontrata.
- Kung tinanggal nang walang valid na dahilan, matatanggap ng kasambahay ang sahod na kinita na at dagdag na 15 araw na sahod. Kung umalis ang kasambahay nang walang valid na dahilan, puwede siyang mawalan ng hanggang 15 araw na hindi pa nababayarang sahod.
- Kapag natapos ang trabaho, kailangang magbigay ang employer ng Certificate of Employment sa loob ng 5 araw mula nang hilingin ito ng kasambahay.
Ang mga alitan tungkol sa sahod, benepisyo at kontrata ay dinadala sa DOLE regional office na sumasaklaw sa lugar ng trabaho. Ang mga krimen gaya ng pananakit o illegal detention ay puwede ring i-report sa PNP o sa barangay. Tingnan ang pagrereklamo laban sa employer.
Mga Karaniwang Tanong
Kailangan ba Talaga ng Kontrata Para sa Kasambahay?
Oo. Hinihingi ng RA 10361 ang nakasulat na kontratang pinirmahan bago magsimula ang trabaho, sa wikang naiintindihan ng kasambahay, may kopya para sa kanya. Puwede ninyong gamitin ang aming Kasambahay Employment Contract.
Magkano ang Minimum na Sahod ng Kasambahay?
Depende sa rehiyon. Itinatakda ito ng regional wage board sa pamamagitan ng wage order, at nagbabago ang mga rate. Tingnan ang pinakabagong wage order para sa rehiyon ninyo sa website ng National Wages and Productivity Commission o magtanong sa DOLE regional office.
Puwede bang Ikaltas sa Sahod ng Kasambahay ang Nasira Niyang Gamit?
Ipinagbabawal ng batas ang paghingi ng deposito para sa pagkawala o pagkasira, at pinapayagan lang ang kaltas kung itinatakda ng batas o may nakasulat na pahintulot ang kasambahay. Pag-usapan ito at isulat ang anumang napagkasunduan; huwag itong awtomatikong ikaltas.
May SSS at Pag-IBIG ba ang Kasambahay Kahit Maliit ang Sahod?
Oo, pagkatapos ng isang buwang trabaho. Kung mas mababa sa ₱5,000 kada buwan ang kita nila, ang employer ang magbabayad ng buong contribution, kasama ang share ng kasambahay.
Umalis ang Kasambahay Namin nang Walang Paalam. Kailangan pa ba Namin Siyang Bayaran?
Kailangan ninyong bayaran ang sahod na kinita na niya. Kung umalis siya nang walang valid na dahilan, pinapayagan ng batas na ma-forfeit (hindi na ibigay) ang hanggang 15 araw na hindi pa nababayarang sahod. Kung may alitan, ang DOLE regional office ang hahawak nito.
Hindi ito legal na payo. Pangkalahatang impormasyon ito. Para sa payo tungkol sa sarili ninyong sitwasyon, kumonsulta sa abogado. Kung hindi kaya ang bayad, maaaring tumulong nang libre ang Public Attorney's Office (PAO) o ang legal aid office ng IBP.
Nagbabago ang mga bayarin sa gobyerno, mga patakaran at requirements, kaya laging magtanong muna sa opisinang may kinalaman bago pumunta. Ipinapaliwanag ng pahinang ito ang mga pangkalahatang patakaran; hindi nito masasabi kung paano ito eksaktong tatama sa sarili ninyong pamilya o kaso. Huling sinuri noong 8 Oktubre 2026.