Puwede bang Kaltasan ng Amo ang Sahod Ko Kapag May Nawala o Nasira?

Mga Kaltas na Pinapayagan ng Batas

Sabi ng Article 113 ng Labor Code, walang employer na puwedeng magbawas sa sahod ng empleyado, maliban sa mga kasong pinapayagan ng batas. Inililista ang mga ito ng implementing rules. Sa simpleng salita:

• Withholding tax sa sweldo ninyo, ayon sa hinihingi ng BIR;
• ang share ninyo sa SSS, PhilHealth at Pag-IBIG contributions, at hulog sa SSS o Pag-IBIG loan ninyo;
• union dues, kung kinikilala ang karapatan ng union na kolektahin ito sa payroll (check-off), at iba pang union fees na may nakasulat ninyong pahintulot;
• insurance premiums o iba pang bayad sa third party (ibang tao bukod sa inyo at sa employer ninyo), gaya ng kooperatiba o lending program, na pinahintulutan ninyo nang nakasulat;
• utang ninyo sa employer na dapat nang bayaran, gaya ng salary loan o cash advance; at
• mga halagang iniutos ibawas ng korte o ng iba pang tamang awtoridad.

Humingi ng payslip na nagpapakita ng bawat kaltas, para maikumpara ninyo ito sa contributions ninyo online.

Kulang, Nawala at Nasira

Mahigpit ang mga kondisyon ng Article 115 at ng implementing rules bago kayo mapagbayad ng employer para sa nawala o nasira, gaya ng kulang sa kaha, nasirang gamit o nawalang stock:

1. malinaw na naipakitang kayo ang may pananagutan dito;
2. binigyan kayo ng makatwirang pagkakataong magpaliwanag kung bakit hindi kayo dapat singilin;
3. patas at makatwiran ang halaga at hindi lalampas sa aktuwal na nawala; at
4. ang kaltas ay hindi lalampas sa 20% ng sahod ninyo sa isang linggo.

Usapin ito ng due process (sasabihin muna sa inyo ang paratang at pakikinggan kayo bago magdesisyon). Hindi pasok dito ang automatic na kaltas na walang pagkakataong magpaliwanag. Ang "pag-penalize" sa pamamagitan ng kaltas sa sweldo dahil na-late, nagkamali, o lumabag sa company rule ay karaniwang hindi rin kasama sa mga pinapayagang kaltas. Ang mga oras na na-late at hindi pinagtrabahuhan ay puwedeng hindi bayaran, pero iba iyon sa multa.

Cash Bond at Deposito

Sa ilalim ng Article 114, hindi puwedeng pilitin kayo ng employer na magdeposito (cash bond) bilang panagot sa posibleng pagkawala o pagkasira ng mga gamit, materyales o equipment nito, maliban kung:

• sa trabaho o negosyong kinikilalang practice ang paghingi ng deposito, o
• nakita ng DOLE na kailangan o makabubuti ito.

Kahit pinapayagan ang cash bond, puwede lang itong gamitin para sa nawala sa ilalim ng parehong mga kondisyon sa itaas: malinaw na kayo ang may pananagutan at binigyan kayo ng pagkakataong magpaliwanag. Ang natira sa bond ninyo ay dapat ibalik sa inyo pag-alis ninyo, kasama ng final pay ninyo.

Para sa kasambahay, mas mahigpit ang rule: ipinagbabawal ng Domestic Workers Act ang anumang deposito para sa nawala o nasira. Tingnan ang mga karapatan ng kasambahay.

Iba pang Bawal Gawin ng Employer

• Ipitin ang sahod ninyo o pilitin kayong ibalik ang bahagi nito bilang "kickback" (Art. 116).
• Magbawas o humingi ng anuman bilang kondisyon para matanggap kayo o manatili sa trabaho (Art. 117).
• Bawasan ang sahod ninyo dahil nag-file kayo ng reklamo o tumestigo sa isang labor case (Art. 118).

Kapag umalis kayo sa trabaho, puwedeng ibawas ng employer sa final pay ninyo ang malinaw na utang ninyo, gaya ng hindi pa bayad na salary loan. Pero ang mga "accountabilities" na hindi napatunayan ay sakop ng parehong rules sa itaas.

Paano Mabawi ang Illegal na Kaltas

1. Itabi ang mga payslip ninyo, anumang memo o message tungkol sa kaltas, at anumang pinapirmahan sa inyo.
2. Itanong nang nakasulat ang dahilan at legal na basehan, at humingi ng refund kung wala. Puwede ninyong ibagay ang aming Demand Letter.
3. Mag-file ng request for assistance sa DOLE sa ilalim ng Single Entry Approach (SEnA), isang 30-araw na proseso para magkasundo. Kung hindi magkasundo, mapupunta ang claim sa DOLE regional office o sa NLRC.

Ang money claims ay dapat i-file sa loob ng tatlong taon mula nang dapat itong bayaran (Art. 306).

Para sa mga hakbang at papeles, tingnan ang pagrereklamo laban sa employer.