Pagpaparehistro Bilang Botante

Sino ang Puwedeng Magparehistro

Ayon sa Voter's Registration Act of 1996 (Republic Act No. 8189, o RA 8189), puwede kayong magparehistro kung kayo ay:

• Pilipinong mamamayan;
• hindi bababa sa 18 taong gulang sa araw ng eleksyon;
• nakatira sa Pilipinas nang hindi bababa sa isang taon, at sa lungsod o munisipyong pagbobotohan ninyo nang hindi bababa sa anim na buwan, bago mismo ang eleksyon; at
• hindi diskwalipikado ayon sa batas.

Puwede kayong magparehistro bago kayo mag-18 o bago makumpleto ang panahon ng paninirahan, basta matutugunan ninyo ang mga ito pagsapit ng araw ng eleksyon. Hindi kayo mawawalan ng residence dahil lang nasa malayo kayo para sa trabaho, pag-aaral o serbisyo militar.

Diskwalipikado ayon sa batas ang mga taong nasentensyahan sa final judgment ng hindi bababa sa isang taong pagkakakulong (hanggang limang taon pagkatapos mapagsilbihan ang sentensya, maliban kung napatawad), ang mga nahatulan sa krimen gaya ng rebellion o sedition, at ang mga idineklarang insane o incompetent.

Ang mga kabataang edad 15 hanggang 17 ay puwedeng magparehistro bilang Katipunan ng Kabataan voter para sa eleksyon ng Sangguniang Kabataan, gamit ang parehong form.

Saan at Kailan Magpaparehistro

Pumunta nang personal sa Office of the Election Officer (OEO) ng lungsod o munisipyong tinitirhan ninyo. May satellite registration din ang COMELEC sa mga barangay, paaralan at mall tuwing registration period. Abangan ang mga anunsyo ng inyong OEO at ng COMELEC.

Tuloy-tuloy ang registration, pero nag-aanunsyo ang COMELEC ng registration period bago ang bawat eleksyon, at itinitigil ng RA 8189 ang registration 120 araw bago ang regular na eleksyon at 90 araw bago ang special election. Huwag nang hintayin ang mga huling linggo, kung kailan pinakamahaba ang pila.

Paano ang Registration

1. Kunin ang application form (COMELEC Election Form No. 1) sa OEO o i-download ito sa comelec.gov.ph. Sagutan ito nang kumpleto at malinaw.
2. Dalhin ito sa OEO kasama ang valid ID na may litrato at pirma ninyo.
3. Kukunan kayo ng litrato, fingerprint at pirma (biometrics).
4. Manumpa at itago ang inyong Acknowledgment Receipt.
5. Dinidinig ng Election Registration Board (ERB) ang mga application sa itinakdang petsa. Kapag naaprubahan, isasama ang pangalan ninyo sa listahan ng mga botante ng inyong presinto.

Libre ang registration. Kung hindi kayo marunong bumasa at sumulat, may kapansanan, senior citizen, o kabilang sa indigenous group, puwede kayong tulungan ng iba sa pagsagot ng form.

Transfer, Reactivation at Pagtatama

Sakop din ng parehong form ang ibang application:

• Transfer: kung lumipat kayo ng tirahan, mag-apply sa OEO ng bagong lungsod o munisipyo. Ipapadala roon ang lumang record ninyo kapag inaprubahan ng ERB. Puwede rin kayong lumipat sa bagong barangay o distrito sa loob ng parehong lungsod.
• Reactivation: dine-deactivate ng ERB ang registration sa mga dahilang kasama ang hindi pagboto sa dalawang magkasunod na regular na eleksyon (hindi kasama ang eleksyon ng Sangguniang Kabataan). Mag-file ng application for reactivation (para maibalik ito) sa inyong OEO bago magsara ang registration.
• Pagpapalit ng pangalan o pagtatama ng entries: halimbawa pagkatapos ikasal o dahil sa court order. Dalhin ang sumusuportang dokumento, gaya ng PSA Marriage Certificate o ng court order.
• Pag-update ng litrato o pirma.

Pagboto Mula sa Abroad

Ang mga Pilipino sa abroad, kasama ang mga dual citizen, ay puwedeng magparehistro bilang overseas voter sa ilalim ng Overseas Voting Act (RA 9189, na binago ng RA 10590). Bumoboto ang overseas voters para sa mga pambansang posisyon gaya ng presidente, bise presidente, senador at party-list.

Mag-apply nang personal sa Philippine embassy o consulate, o sa registration center na itinalaga ng COMELEC. Dalhin ang inyong Philippine passport. Kung dual citizen kayo, dalhin din ang inyong Identification Certificate of retention o reacquisition of citizenship. Tingnan ang dual citizenship.

Ang Office for Overseas Voting ng COMELEC ang nag-aanunsyo ng overseas registration period at ng paraan ng pagboto sa bawat post.